Ακροναυπλία
Γνωστή με την τουρκική ονομασία «Ιτς Καλέ», που σημαίνει εσωτερικό κάστρο ή ακρόπολη, η Ακροναυπλία είναι μια στενόμακρη βραχώδης χερσόνησος, πάνω από τη σημερινή πόλη του Ναυπλίου. Η χερσόνησος έχει συνολικό μήκος 900μ., πλάτος 250μ. και μέγιστο ύψος 85μ. Διαμορφώνεται σε τρία (3) επίπεδα που χαμηλώνουν κλιμακωτά από τα δυτικά προς τα ανατολικά. Αποτελούσε την αρχαία και μεσαιωνική πόλη του Ναυπλίου, ενώ από τον 15ο αιώνα η αύξηση του πληθυσμού οδήγησε σε επέκταση της κάτω πόλης από τους Βενετούς. H σημερινή μορφή του κάστρου της Ακροναυπλίας, αν και αρκετά αλλοιωμένη από τις σύγχρονες παρεμβάσεις, διαμορφώθηκε κυρίως στις περιόδους της Φραγκοκρατίας και της Α΄ Βενετοκρατίας, από τον 13ο έως τον 16ο αιώνα.
Το Φράγκικο κάστρο
Κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας (1212-1389), στο κεντρικό επίπεδο διαμορφώθηκε το Φράγκικο κάστρο ενώ οι Έλληνες κράτησαν το δυτικό τμήμα, στο οποίο παρέμεινε το Ρωμέικο κάστρο. Κατά την περίοδο της Α΄ Βενετοκρατίας (1388-1540), στο ανατολικό τείχος του Φράγκικου κάστρου υπήρχε πύλη που προστατευόταν από δύο στρογγυλούς πύργους και ένα τριγωνικό οχύρωμα. Πρόκειται για την ανατολική πύλη του κάστρου της Ακροναυπλίας, γνωστή ως «Διαβατικό», που κοσμείται με μοναδικές τοιχογραφίες του όψιμου 13ου/πρώιμου 14ου αιώνα, οι οποίες συνδυάζουν βυζαντινά και δυτικά στοιχεία. Την ίδια εποχή, ενισχύθηκαν οι οχυρώσεις ανάμεσα στο φράγκικο και το ρωμέικο κάστρο, με το λεγόμενο διατείχισμα Gambello και με έναν ημικυκλικό πύργο που προστάτευε την πύλη. Το όνομα της οφείλεται στον μηχανικό Antonio Gambello (Αντόνιο Γκαμπέλο). Την περίοδο του Καποδίστρια, ανεγείρεται το πρώτο Στρατιωτικό Νοσοκομείο μαζί με τον ναΐσκο των Αγίων Αναργύρων.
Το ρολόι
Σημείο συνάντησης των επισκεπτών και τοπόσημο του Ναυπλίου, το ρολόι που βρίσκεται στο βόρειο τμήμα του Φράγκικου κάστρου χρονολογείται στην οθωνική περίοδο. Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, το ρολόι το είχε αγοράσει ο Όθωνας από τη Βαυαρία. Τον Μάιο του 1944, το ρολόι της πόλης ανατινάχτηκε από τους Γερμανούς γιατί εμπόδιζε ένα πυροβόλο που είχαν τοποθετήσει στην Ακροναυπλία. Η αναδόμηση του κτιρίου έγινε από την τουριστική επιτροπή της πόλης του Ναυπλίου το 1949. Στις 14 Σεπτεμβρίου του 1949 στις 5.00 μ.μ. το ρολόι άρχισε «να προσφέρει τις υπηρεσίες του εις τους κατοίκους της πόλεως» με τον αρχικό βαυαρικό μηχανισμό, που είχε διασωθεί και φυλαχθεί στο Δημαρχείο Ναυπλίου.
Το Ρωμέικο κάστρο
Στο τέλος της Β΄ Βενετοκρατίας (1686-1715), το 1713 κατασκευάστηκε και η Πύλη του Σαγρέδου από τον Βενετό Γενικό Προβλεπτή του Στόλου Agostino Sagredo (Αυγουστίνο Σαγρέδο), στα βόρεια του Ρωμέικου κάστρου, που επέτρεπε την πρόσβαση του στρατού από την κάτω πόλη στην Ακροναυπλία. Στους νεότερους χρόνους, και συγκεκριμένα το 1829, ο κυβερνήτης της Eλλάδας, Iωάννης Kαποδίστριας ανήγειρε στην Aκροναυπλία μεγάλο στρατώνα μέσα στα τείχη του Ρωμέικου κάστρου. Στις 21 Νοεμβρίου 1884, στο κτίριο του στρατώνα στεγάστηκαν οι Στρατιωτικές Φυλακές της Ακροναυπλίας, στις οποίες εξέτιαν την ποινή τους όσοι στρατιωτικοί καταδικάζονταν σε ποινές μεγαλύτερες των τριών (3) μηνών. Tο 1937, την περίοδο της δικτατορίας του Ιωάννη Μεταξά, οι φυλακές της Aκροναυπλίας έγιναν και πολιτικές και λειτούργησαν εκεί μέχρι το 1960 περίπου. Tο 1970-1971 ξεκίνησε η κατεδάφιση των φυλακών προκειμένου να κατασκευαστεί το ξενοδοχείο «Ξενία Παλλάς», οπότε και καταστράφηκε σημαντικό τμήμα των τειχών και των κτισμάτων του Pωμέικου κάστρου. Σήμερα, τη θέση αυτή καταλαμβάνει το ξενοδοχείο ‘’Nafplia Palace’’, ενώ σε κοντινή απόσταση εντοπίζεται μνημείο αφιερωμένο στους Ακροναυπλιώτες κρατουμένους, οι οποίοι εκτελέσθηκαν κατά την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής.
Εντός του Ρωμέικου κάστρου, δυτικά του φράγκικου διατειχίσματος, εντοπίζονται ερείπια τρίκλιτου ναού, αφιερωμένου στους Αγίους Θεοδώρους. Νότια του ναού υπήρχε μία κινστέρνα (δεξαμενή), εντός της οποίας βρέθηκαν βυζαντινά κεραμικά και νομίσματα, που χρονολογούνται στα μέσα του 11ου αιώνα έως και τον 18ο αιώνα.
Το Κάστρο των Τόρων
Κατά την περίοδο της Α΄ Βενετοκρατίας (1388-1540) και στο πλαίσιο ανάγκης για εντατική ενίσχυση των οχυρώσεων, κατασκευάστηκε ένα τρίτο κάστρο στην Ακροναυπλία στο πιο χαμηλό και πιο ανατολικό από τα 3 υπερυψωμένα επίπεδα της χερσονήσου. Πρόκειται για το λεγόμενο Κάστρο των Τόρων, τμήμα του οποίου καταλαμβάνεται σήμερα από το εγκαταλελειμμένο ξενοδοχείο «Ξενία». Στη βορειανατολική γωνία του Κάστρου των Τόρων, κατά τη Β΄ Βενετοκρατία (1686-1715), το 1706, κατασκευάζεται ο προμαχώνας Grimani από το όνομα του Γενικού Προβλεπτή Πελοποννήσου Grimani (Γκριμάνι). Το 1706 κατασκευάστηκε και η πυριτιδαποθήκη, δυτικά του διατειχίσματος Gambello.
Για να προσεγγίσει κανείς σήμερα την Ακροναυπλία, μπορεί να ξεκινήσει τη διαδρομή είτε με τα πόδια είτε με το αυτοκίνητο από το Πάρκο Σταϊκόπουλου, ακριβώς κάτω από τον προμαχώνα Grimani. Εναλλακτικά, μπορεί να ακολουθήσει τη δρομόσκαλα που βρίσκεται στο ύψος της Καθολικής Εκκλησίας και να καταλήξει στη βορειοδυτική γωνία του κάστρου, μέσα από την Πύλη του Κάστρου των Τόρων.